Hoe opbouwend ook, kritiek kan behoorlijk hard aankomen. Als ons verteld wordt dat we iets minder goed hebben aangepakt, kan die opmerking nog dagenlang in ons hoofd blijven rond zoemen.

We associëren kritiek met verlies (bijvoorbeeld van liefde, vriendschap of onze reputatie) en daardoor voelen we ons rot.

Het viel klinisch psycholoog Barbara Greenberg op dat sommige van de patiënten in haar praktijk veel beter om kunnen gaan met kritiek dan anderen. Deze mensen houden controle over de situatie, waardoor ze zich minder hulpeloos voelen. Met dit stappenplan lukt het jou ook om je niet uit het veld te laten slaan door een kritische noot:

1. Blijf kalm

Stap één is geen makkelijke – vooral niet als je nogal een opgewonden standje bent – maar wél de meest belangrijke. Ook al gaat je hart als een razende tekeer en heb je klamme handjes; haal diep adem en beheers je.

2. Luister

Schiet niet meteen in de verdediging, maar laat degene die kritiek op je uit rustig uitpraten. Als je defensief overkomt, is dat alleen maar olie op het vuur. Heeft iemand alles gezegd wat hij of zij wilde zeggen, dan kun je na gaan denken over je reactie.

3. Neem de tijd

Geef het eerlijk aan als je wat tijd nodig hebt om na te denken, en zeg dat je er later (morgen, bijvoorbeeld) op terug komt. Dit geeft jou de kans om het even te laten bezinken. Vaak zijn de scherpe randjes er een dag later vanaf, waardoor je weloverwogen en minder vanuit je emotie kunt reageren.

4. Bekijk het positief

Of je nu meteen reageert of er even de tijd voor neemt: onderzoek of je iets positiefs kunt halen uit de kritiek. Het kan best zijn dat iemand het beste met je voor heeft. Misschien is je baas wel kritischer dan anders omdat ze weet dat er een promotie aan zit te komen, die ze jou heel erg gunt. Of zegt je zus dat ze het zwak van je vindt omdat je alweer niet mee gaat hardlopen, omdat ze weet dat je je veel beter voelt als je wél je kilometers maakt.

5. Vraag om een second opinion

Twijfel je of de kritiek wel gegrond is? Vraag dan wat iemand die je vertrouwt – en waarvan je zeker weet dat hij of zij eerlijk tegen je is – ervan vindt. Op deze manier kun je ontdekken of de kritiek echt over jou gaat of dat het probleem eigenlijk bij de ander ligt (of een beetje van allebei).

6. Vraag om voorbeelden

Zegt iemand bijvoorbeeld tegen je dat je oneerlijk, lui, onaardig, slordig of ongeïnteresseerd bent, maar herken je jezelf daar helemaal niet in? Vraag dan om concrete voorbeelden. Ook als je je wel in de kritiek herkent, is dit trouwens nuttig. Want als jij precies weet welk gedrag vervelend is voor de ander, kun je er ook veel gerichter iets aan veranderen.

7. Toon begrip

Dit wil je natuurlijk helemaal niet horen als de kritiek nog vers in je geheugen ligt en je je tot op het bot gekrenkt voelt, maar vooruit: probeer empathie op te brengen voor degene tegenover je. Misschien vindt hij het wel zo moeilijk om eerlijk tegen je te zijn, dat het er helemaal verkeerd uitkomt. Of heeft zij helemaal niet in de gaten dat ze nogal lomp overkomt, terwijl ze het juist goed bedoelt. Als je je verplaatst in de ander, wordt hij of zij meteen menselijker voor je, en dat kan jou weer helpen om beter met de kritiek om te gaan.

8. Wees lief voor jezelf

Blijf niet hangen in negatieve emoties, daardoor ga je alleen maar (meer) aan jezelf twijfelen. Dit is dus hét moment voor een extra uurtje yoga, een ontspannende massage of een andere vorm van zelfzorg.

Meer lezen over omgaan met kritiek?

Zo kun je reageren op kritiek zonder defensief te zijn.

Je vingers kunnen veel meer dan hele dagen op een toetsenbord of schermpje tikken. Wees lief voor je handen en gebruik ze met aandacht waar ze voor zijn: om te strelen, te spelen, te voelen en te kneden. En ter ontspanning: yoga voor je handen!

‘Je kunt niet iemand de hand schudden met een samengeknepen vuist’, schijnt Mahatma Gandhi gezegd te hebben. Met ontspannen handen treed je namelijk de wereld tegemoet met een open houding. Maar die ontspannen houding is vaak ver te zoeken. Onze vingers zijn gekromd, ze blijven staan in de vorm van je telefoon of typend op je toetsenbord. Je vingers verliezen hun kracht omdat ze nauwelijks weerstand voelen. Geef daarom aandacht aan je handen en alles dat je ermee kunt doen – zo vanzelfsprekend, maar zo bijzonder!

1 Werk met je handen

Maak zelf brood- of pizzadeeg en kneed dat eindeloos door. Ga in de tuin werken, met je handen in de aarde. Ga breien, kleien, klussen of vingerverven. Eet met je handen – en dan niet een boterham met kaas, maar gewoon pasta of rijst – hier lees je vijf redenen waarom je dat echt een keer uit wilt proberen. En probeer je bewust te zijn van wat je allemaal voelt met je handen – niet alleen hoe zwaar iets is, maar ook de temperatuur, de textuur, hoe hard of zacht het is. Wat raak je het liefst aan?

2 Speel met je handen

Wat voelt grappig? Wat voelt vies? Kietel je handen met veertjes, of ga een kwartiertje aan de slag met magisch zand (dat kun je kopen of zelf maken, google op ‘kinetisch zand’). Doe je ogen dicht en ga op de tast door het huis of door je kledingkast.

Maak schaduwfiguren tegen de muur – dat is een spelletje zo oud als de mensheid, maar het blíjft leuk (zeker met kinderen). Poppenspeelster Corina Bona legt hier uit hoe je met de schaduw van je hand een konijn op de muur tovert, of een kat, een vogel, een hond.

3 Schrijf de biografie van je handen

Een prachtige schrijfoefening: pak pen en papier en schrijf een kwartier lang de biografie van je handen. Wat deed je met je handen als peuter, als klein kind? Wie hield je vast? Wat waren de hoogtepunten uit het leven van je handen? Wanneer verkrampten je handen? Wanneer hadden ze het koud? Wat hebben je handen vastgehouden, gekoesterd?

Over schrijven gesproken: wil je weten hoe het voelde toen je net leerde schrijven? Pak pen en papier en schrijf met je linkerhand (of je rechterhand, als je linkshandig bent). Je moet je daar enorm op concentreren – en de hanenpoten zijn aandoenlijk. Zie je, zoveel moeite kost het om te leren schrijven!

4 Yoga voor je handen

We zeiden al: bijna altijd houd je je vingers gebogen. Daarom is het echt goed om ze af en toe bewust te strekken. Yogadocente Jasmijn Koelink legt hier uit waaróm dat belangrijk is. Ze geeft ook een aantal yoga oefeningen om je vingers weer soepel te maken. Ideaal om elke dag even te doen: op de bank, in de tram of achter je bureau, het kan altijd wel even tussendoor.

5 Muziek maken met je handen

Pak een gitaar of een trommel en maak muziek met je handen – of gebruik je handen zelf als instrument, bijvoorbeeld door erop te blazen (wij zijn nog aan het oefenen) of door op je handen te klappen, door de goeie ouwe cup song te oefenen of de hand clap-challenge.

En tot slot: friemelen mag!

Heb je graag iets in je handen om mee  te friemelen terwijl je naar iets luistert of aan het leren bent? Hoogleraar Erik Scherder legt hier uit waarom het prettig is: het verhoogt de concentratie waardoor je meer informatie opneemt. Juist in een saaie, prikkelarme omgeving is het fijn om ergens aan te zitten. Overigens schijnt bijvoorbeeld breien of andere vormen van ‘werken met je handen’ ook goed te helpen tegen stress: de herhalende aanraking brengt het centrale zenuwstelsel tot rust.

Doe iets met je handen – misschien is het wel de snelste en beste manier om te ontspannen en tot rust te komen.

Beeld: fotografie door Jeroen van der Spek, styling door Cyn Ferdinandus

Meer Happinez?

Slapen, dat is toch eigenlijk zonde van je tijd? Nee dus. Slaap is het Zwitserse zakmes van je gezondheid, aldus slaaponderzoeker Matthew Walker.

Slapen is goed voor zóveel aspecten van je welzijn, dat je vanaf nu geen enkele smoes meer nodig hebt om lekker vroeg naar bed te gaan. Goed en voldoende slapen is zelfs belangrijker voor je gezondheid dan sporten, vezels en vitaminen.

Een Zwitsers zakmes voor je gezondheid

Waarom slapen we eigenlijk? Dat was lang een mysterie, maar de laatste jaren wordt er steeds meer onderzoek naar gedaan en samengevat: slaap zorgt voor een overvloed aan nachtelijke weldaden voor je hoofd én je lichaam. Er is eigenlijk geen enkel belangrijk onderdeel van je lijf dat níet profiteert van een goede nachtrust (of te lijden heeft van slecht slapen). En voor je geest is het ook onontbeerlijk:

Slaap vermindert je trek

Goed slapen zorgt voor een goede darmflora, verbetert de gezondheid van je hart- en vaatstelsel, en zorgt dat je bloeddruk daalt en je hart in goede conditie blijft. Het geeft ook de hormonen een zetje die zorgen dat je op gewicht blijft – een slechte nachtrust maakt dat je meer trek krijgt en minder snel voldaan voelt.

Een beter afweersysteem

Terwijl je slaapt, herstelt je immuunsysteem de voorraden, waardoor het weer goed in staat is infecties en ziektes te voorkomen en bestrijden

Je onthoudt beter

Slaap helpt je leervermogen en verbetert je geheugen. Als je goed slaapt, kun je beter logische beslissingen nemen en verstandige keuzes maken. Tijdens je slaap worden bovendien de emotionele circuits in je hersenen opnieuw afgesteld, waardoor je de uitdagingen van de dag weer fris tegemoet kunt treden.

Verwerk je dag in een droom

Over dromen wordt ook steeds meer bekend. Die fungeren als een troostrijk, neurochemisch bad dat pijnlijke herinneringen verzacht. Bovendien vormen ze een virtuele realiteit waarin je hersenen oude en nieuwe kennis laten versmelten – je dromen zijn de bron van je creativiteit.

Kortom, je kunt gezond eten en sporten – maar gewoon op tijd naar bed is nog belangrijker voor je welzijn. Heb je de keuze tussen ’s avonds nog gaan sporten of een keer lekker bijtijds naar bed, dan kun je beter dat laatste doen. Nog beter: ga elke avond op tijd naar bed. Niet uit luiheid, maar omdat het je gezondheid een boost geeft.

Hoe zorg je dat je goed slaapt?

De vraag is natuurlijk: hoe zorg je dat je goed slaapt. Want ergens vinden we slapen zonde van de tijd en zijn we geneigd te laat naar bed te gaan. Wie slaapt er echt de volle acht uur per nacht? Daarom geeft Walker een flinke sliert tips en adviezen.

Even los van het advies  om je schermen uit de slaapkamer te verbannen, geen alcohol te drinken vlak voordat je naar bed gaat en te zorgen voor een koele slaapkamer, want dat wist je waarschijnlijk al, heeft hij nog meer tips voor een goede nachtrust.

1 Zorg dat je overdag voldoende zonlicht krijgt

Daglicht helpt bij het vinden van een regelmatig slaap/waakritme. Ga vaak naar buiten (minstens dertig minuten per dag, in natuurlijk zonlicht). Sta als het kan op bij zonsopgang, of gebruik ’s morgens felle lampen.

2 Een warme douche (of een warm bad) helpt

Je lichaamstemperatuur daalt als je onder de douche vandaan komt, en dat maakt slaperig. Het helpt bovendien om te ontspannen en te onthaasten.

En het allerbelangrijkste:

3 Zet een wekker

Klinkt raar, maar het werkt echt: zet een wekker voor als het tijd is om naar bed te gaan. Stel: je wilt om zeven uur opstaan. Als je uitgaat van acht uur slaap, zou je om 23 uur al in slaap moeten zijn, wat betekent dat het slim is om rond 22 uur de wekker te zetten om aanstalten te gaan maken.

Dat lijkt belachelijk vroeg, vandaar die wekker. Het voorkomt dat je om middernacht nog op je schermen zit te turen – en het nog later wordt omdat je inmiddels echt te moe bent om je tanden te gaan poetsen.

Die laatste tip (Zet een wekker), noemt Walker zelf de allerbelangrijkste. Omdat het je helpt voldoende uren nachtrust binnen te halen. Zijn boek (met de toepasselijke titel ‘Slaap’) geeft daarbij op zichzelf trouwens ook een zetje: als iemand zó aanstekelijk over de weldaden van de slaap schrijft, ga je gegarandeerd nog meer van je bed houden dan je al deed. Hoezo is slapen zonde van je tijd? Er is niets heerlijkers, weldadigers en gezonders dan slapen. Dát idee helpt, om op tijd naar bed te gaan.

‘Slaap’ is, kortom, een perfect boek voor op je nachtkastje. Trouwens, behalve dat het laat zien waarom slaap zo belangrijk is, werpt het ook licht op de eeuwige vragen waarom kleine kinderen ’s morgens om zes uur aan je bed staan terwijl pubers om twaalf uur nog niet naar bed te krijgen zijn. En hoe het komt dat je later in je leven steeds lichter lijkt te slapen.

Mocht je trouwens tijdens het lezen in slaap vallen, vindt Matthew dat niet erg – hij vindt het juist een eer.

Beeld: fotografie door Jeroen van der Spek, styling door Cyn Ferdinandus

Meer lezen over slapen?

Vier inzichten over slaap die je nog niet kende

Zeg eens eerlijk: hoe vaak op een dag (of in een week/maand) neem jij de tijd om iets te doen wat je echt graag wilt

Dat terwijl het juist de kleine dingen zijn die het leven mooi, uniek en authentiek maken. Niet die deadline of die verplichte visite, maar dat ene uurtje samen het bos in, het lezen van dat mooie boek of het simpelweg vieren van de liefde. Juist die momenten geven je dag een sprankeling en zorgen voor onvergetelijke herinneringen.

Geen excuses

De vraag is wanneer er ooit tijd zal zijn om te doen wat je écht wilt. Wanneer je to do lijst is afgewerkt? Wanneer het vakantie is? Wanneer dat drukke project klaar is, de kinderen groot zijn, je met pensioen gaat? Volgens Leo Babauta, zenexpert en blogger, zal er nooit méér tijd zijn dan dat je nu hebt. Projecten, tripjes, klusjes, boodschappen, feestdagen, familieleden; ze zullen er altijd zijn.

Hij waarschuwt dan ook voor de ‘dat komt later wel’-gedachte. Want terwijl jij ‘wacht’ op meer tijd/minder drukte/meer kalmte/meer stabiliteit, raast het echte leven aan je voorbij. Het gaat dus niet om het vínden van tijd, maar om het máken van tijd, te midden van al die verplichtingen en moet-momenten. Want ja, die zijn er over veertig jaar nog steeds.

Make it happen

Wat doe jij graag? Knuffelen met je huisdier? Zingen? Lezen? Koken of bakken? Een groentetuin onderhouden, documentaires kijken, hardlopen of schilderen? Veruit de meeste mensen wachten op het moment dat de tijd rijp is om datgene te doen wat zij het liefst willen. Maar… zou je het ook vandaag kunnen doen?

Wat zou er gebeuren als je jezelf ervan verzekert dat je vandaag datgene gaat doen wat jij graag wilt? Al is het maar voor dertig minuten. Zet het in je agenda, schrijf het op een briefje zodat je niet vergeet wat je met jezelf hebt afgesproken, deel met anderen wat je gaat doen en doe het gewoon. Make. It. Happen, aldus Leo Babauta.

Vind je het lastig? Kijk dan eens naar de tijd die je besteedt aan het kijken van televisie of aan het scrollen op je telefoon. Of aan gewoontes die eigenlijk niet zo goed voor je zijn; roken, piekeren, eindeloos je social media kanalen checken… Waarom krijgen die bezigheden zoveel van je tijd, terwijl er iets anders, véél mooiers op je te wachten staat?

Probeer van de dingen die jou gelukkig maken iets cruciaals te maken gedurende je dag, week of maand, en kijk wat er gebeurt. Meer tijd? Nee; nu niet en over veertig jaar nog steeds niet. Een fijner bestaan? Grote kans van wel.

Meer Happinez?

Inzicht nodig in hoe je jaar gaat verlopen? In wat het thema van je dag is? Of wat het thema is dat bij je geboortedag hoort? Maak kennis met de Tibetaanse almanak.

Deze almanak is ingedeeld in twaalf symbolen. Met de schema’s achterin het boek kun je je geboorte-, jaar- en dagsymbool opzoeken. Het boek is alleen tweedehands en via de bibliotheek verkrijgbaar. In het boek staat ook een jaarrooster opgenomen. Zo kun je met de almanak een voorspellende kalender voor je levensjaar maken. Leer de twaalf symbolen kennen.

Boek niet meteen bij de hand? Bedenk: welk symbool past bij jouw leven op dit moment?

Blinde man

Onwetendheid; daar staat de Blinde man voor. Niet weten wat je volgende stap is, niet weten welke richting de juiste is. Niets zeker weten. De Blinde man betekent zoeken. Het ene moment met succes, het andere moment zonder. Vertrouw op de goede raad van anderen en op je eigen doorzettingsvermogen.

Pottenbakker

De Pottenbakker vormt zijn leven. Hij is in staat te scheppen, aan te passen en af te breken. Karmische neigingen symboliseren de Pottenbakker. Hij leert van zijn fouten. Creativiteit en concentratie zijn kernwoorden van dit symbool.

Spelende aap

Neem het leven niet zo serieus, zegt de Spelende aap. Hij laat zich niet hinderen door patronen, verwachtingen of verplichtingen. De Spelende aap staat voor bewustzijn en genieten van het leven. Vrijheid van expressie en openhartigheid kenmerken dit symbool.

Twee mensen in een boot

De samenwerking tussen lichaam en geest; daar staat het symbool Twee mensen in een boot voor. Dit betekent verantwoordelijkheid nemen voor je eigen leven en daarbij doelgericht te werk gaan. Het symbool staat ook voor waardevolle vriendschappen en het in stand houden ervan.

Zes lege huizen

Groei, ontwikkeling, loslaten, doorgaan. Het symbool Zes lege huizen staat voor de wil om te veranderen en verder te komen in het leven. Het symboliseert de zes zintuigen: open staan voor nieuwe ervaringen en de oude, die je niet meer dienen, achterlaten.

Paar

Contact; daar staat het Paar voor. In de brede zin, maar met name waar het gaat om een verbintenis in de liefde. Sommige vermogens kun je alleen verwezenlijken in het gezelschap van een liefhebbende ander die je stimuleert. Verbind je met een gelijkwaardige partner; dat zegt het Paar.

Pijl

De Pijl staat voor het ervaren van gevoel: liefde, pijn, verdriet, blijdschap, angst, euforie, passie, strijd, vernietiging, geboorte. De Pijl vertegenwoordigt een breed scala aan ervaringen die je leven verdiepen en verrijken. Laat los waaraan je gewend bent, dat stimuleert de Pijl.

Drinken

Het symbool Drinken staat voor verlangen. Naar vervulling, het behalen van doelen en genieten van succes. Drinken betekent ambitie en leiderschap. Het leven mag gevierd worden. Met als voorwaarde dat er ook groei wordt doorgemaakt als die mogelijkheid zich aandient.

Fruit plukken

Gehechtheid; daar staat Fruit Plukken voor. Niet zozeer aan mensen, vooral aan succes en genot. De Fruitplukker weet hoe hij zijn doelen succesvol bereikt. Hij is onafhankelijk en werkt het liefst alleen. De groeimogelijkheid bij Fruit Plukken ligt in de verbintenis met anderen. Geven en nemen.

Zwangere vrouw

Groei en nieuwe mogelijkheden betekent de Zwangere vrouw. Grote veranderingen, zakelijk of privé, verrijken je pad. Overmoedigheid is de valkuil, samenwerken de sleutel tot succes. Nieuw leven dient zich aan en het heeft tijd nodig om te ontwikkelen.

Geboorte

Geboorte staat voor transformeren. Een nieuwe levensfase dient zich aan en daar moet je je weg in vinden. Het symbool Geboorte staat voor volledig tot bloei komen. Dat betekent nieuwe inzichten en soms ook afscheid van de mensen om je heen.

 Lijk

Ouderdom en dood; daar staat het Lijk voor. Niet overlijden staat centraal, maar versterven. Ofwel: het vergaan van oude vormen. Ingrijpende veranderingen doen zich voor, spiritualiteit en vertrouwen komen van pas en details worden uitvergroot.

Beeld: fotografie door Jeroen van der Spek, styling door Cyn Ferdinandus

Meer Happinez?

Dat een goede nachtrust een wondermiddel kan zijn tegen talloze gezondheidskwaaltjes is niks nieuws. We streven massaal naar die heilige acht uur slaap per nacht, maar wist je dat – als het aankomt op de gezondheid van je hersenen – de diepte van je slaap ook een behoorlijk belangrijke factor is?

Sterker nog: uit dit onderzoek blijkt dat mensen die langere perioden van diepe slaap ervaren, minder kans hebben op Alzheimer en andere vormen van hersenschade. Zes nachten lang volgden wetenschappers 119 participanten van boven de 60 jaar oud. Ze ontdekten dat in de hersenen van mensen die minder diep slapen meer tau-eiwit wordt aangemaakt. Een verhoogd niveau van dit eiwit in het centraal zenuwstelsel wordt gelinkt aan het ontwikkelen van hersenschade. Deze kennis maakt het mogelijk Alzheimer in een vroeger stadium te signaleren.

Kwaliteit boven kwantiteit

Om je hersenen te beschermen en in goede conditie te houden is diep slapen dus van essentieel belang. Daarbij maakt de lengte van je nachtrust tot op zekere hoogte niet uit. Volgens slaapdeskundige en -onderzoeker Gerard Kerkhof verschilt de hoeveelheid diepe slaap van kort- en langslapers namelijk niet of nauwelijks. In dat opzicht zijn kortslapers zelfs ‘efficiëntere’ slapers dan langslapers.

Hoe diep je slaapt kan te maken hebben met hoe lang je daar voor wakker bent geweest. Een latertje compenseer je dus niet alleen door langer te slapen, maar vooral ook door diep te slapen. De kwaliteit van je slaap is dus minstens zo belangrijk is als het aantal uren dat je slaapt.

De volgende tips helpen je om de langere perioden van diepe slaap te ervaren:

1. Volg een vaste routine voor het naar bed gaan

Door bepaalde handelingen elke avond te herhalen voor je naar bed gaat, geef je je lichaam het signaal dat het bijna tijd is om te gaan slapen. Deze handelingen kunnen van alles zijn, zolang er maar geen scherm bij betrokken is. Het blauwe licht dat je telefoon, laptop en televisie afgeven houdt je namelijk alleen maar wakker. Neem bijvoorbeeld de tijd om rustig je gezicht te wassen of sta even stil bij alle positieve dingen van die dag. Doe wat voor jou goed voelt en waar jij rustig van wordt, dan geef je je lichaam de tijd om te wennen aan de rust en bereid zich voor op de slaap. Dankzij deze goede voorbereiding sta je direct 1-0 voor.

2. Mediteer

Mediteren kan onderdeel uitmaken van je vaste routine, maar je kunt het ook sporadisch toepassen op momenten dat je merkt dat je nog wat onrustig bent. Je hoeft geen ervaring te hebben met meditatie om het in te zetten voor een goede nachtrust. Alleen al door te focussen op een gelijkmatige ademhaling en je spieren één voor één te ontspannen zorg je voor meer rust in je hoofd. Essentieel voor een fijne, diepe slaap.

3. Zorg voor een goede slaapomgeving

Maak je slaapkamer goed donker, zorg voor stilte en voorkom dat het er te warm is. De ideale temperatuur voor je slaapkamer ligt tussen de 15 °C en 19 °C. Een koele slaapkamer zorgt ervoor dat je brein het signaal krijgt dat het tijd is om te rusten. Ook verkleint de koelte de kans dat je wakker wordt terwijl je eigenlijk nog een paar uur (diepe) slaap te gaan hebt.

4. Voorkom inspanning vlak voor bedtijd

Door met een hoge hartslag en een warm lichaam van de inspanning in bed te gaan liggen, creëer je niet de beste toestand voor een goede nachtrust. Vermijd daarom inspanning zoals sporten of werken vlak voor je naar bed gaat. Zo geef je je lichaam de kans zich voor te bereiden op de ruststand en dat verbetert de kwaliteit van je slaap.

Welterusten!


Meer Happinez?

Wie het heeft ervaren weet: een gebroken hart bestaat echt. Want emoties hebben een grote invloed op je hart; het centrum van je lichaam én je ziel.

Gelukkig wordt er steeds meer bekend over het effect van emoties en verdriet op de gezondheid van het hart. Want die invloed is groter dan we in eerste instantie zouden denken.

Je kunt je hart vergelijken met een pomp die bloed door het lichaam laat stromen. Een behoorlijk hardwerkende pomp: in theorie kan het hart een zwembad per week leeg pompen én het is het enige orgaan dat uit zichzelf beweegt (een hart klopt gedurende een leven gemiddeld drie miljard keer).

Een open hart

Geen wonder dat chirurgen het lang niet hebben aangedurfd om dit orgaan te opereren. Pas tegen het eind van de 19e eeuw vond de eerste hartoperatie plaats. Dit is lang nadat andere organen (waaronder de hersenen) voor het eerst onder het mes gingen.

In het boek ‘Heart: A History’ van cardioloog Sandeep Jauhar wordt, naast de geschiedenis van belangrijke mijlpalen en ontwikkelingen als open-hart operaties en harttransplantaties, ingegaan op emotionele factoren. Jauhar vindt namelijk dat er meer aandacht moet komen voor de invloed van emotionele factoren op het ontwikkelen van hartaandoeningen. Denk bijvoorbeeld aan een ongelukkig huwelijk, armoede en werkstress. Toen hij zelf problemen kreeg met het functioneren van zijn hart door stress, besloot Jauhar verder onderzoek te doen naar dit complexe onderwerp.

Gebroken-hart-syndroom

De link tussen hartenpijn en gezondheidsproblemen is overigens niet nieuw. Een eeuw geleden ontdekte wetenschapper Karl Pearson al iets merkwaardigs bij het bestuderen van grafstenen. Het viel hem namelijk op dat getrouwde partners vaak nog geen jaar na elkaar stierven.

Vandaag de dag tonen tal van onderzoeken aan dat stress en wanhoop inderdaad invloed hebben op de lichamelijke gezondheid, in het bijzonder bij mensen met hartproblemen. Het bekendste voorbeeld is Tako Tsubo cardiomyopathie, ook wel het gebroken-hart-syndroom genoemd. Hierbij zorgt het overlijden van een geliefde of een andere ingrijpende gebeurtenis voor verzwakking van de hartspier, waardoor het hart symptomen van een hartaanval nabootst.

Andere onderzoeken toonden aan dat mensen die sociaal geïsoleerd zijn of die chronische stress ervaren door relaties of werk, meer vatbaar zijn voor een hartaanval of een beroerte.

Toch krijgt de rol van onze emotionele gezondheid nog altijd te weinig aandacht in de hartgezondheid, vertelt Jauhar aan de New York Times. Hij pleit ervoor dat gezondheidsorganisaties emotionele stress als risicofactor erkennen voor hartaandoeningen. Dat dat nog niet is gebeurd, komt volgens de cardioloog door het feit dat het nu eenmaal veel simpeler is om te focussen op bijvoorbeeld cholesterol, dan op emotionele en sociale ontwrichting.

Vertel wat er op je hart ligt

Volgens Jauhar begint het al met de ruimte die patiënten krijgen om hun verhaal te vertellen. Volgens onderzoek door de Universiteit van Florida, krijgen patiënten gemiddeld elf seconden de tijd om uit te leggen waarom zij een bezoek brengen aan de dokter. Wanneer er meer ruimte is voor patiënten om te vertellen over zichzelf en hun probleem, is het voor cardiologen makkelijker om een inkijkje te krijgen in het emotionele leven van de patiënt, aldus Jauhar.

Sinds het schrijven van het boek richt Jauhar zich steeds meer op stress-verlagende gewoontes zoals yoga en meditatie, brengt hij meer tijd door met zijn gezin én is hij beter in staat om zijn patiënten te begrijpen. Het is namelijk van essentieel belang, zegt hij, om de angst voor hartproblemen bij mensen die veel pijn, verdriet of stress ervaren serieus te nemen.

Beeld: fotografie door Aiala Hernando, styling door Cyn Ferdinandus


Meer Happinez?

Herken jij je in de koppige, indrukwekkende, smaakvolle Stier? Of ben je wel een Stier, maar herken je je helemaal niet in de meeste beschrijvingen van dit sterrenbeeld? Ontdek dan de vier Stier-types volgens de astrologen Gary Goldschneider en Joost Elffers. Welk Stier-type ben jij?

In hun boek ‘Het mysterie van je geboortedag’ zetten de twee astrologen maar liefst 48 verschillende types uiteen, vier per sterrenbeeld. Lees meer over deze persoonsbeschrijvingen ins ons artikel over Ram, de start van het astrologisch jaar.

Ontdek de persoonsbeschrijving van Stier I, Stier II, Stier III, Stier-Tweelingen.

Staat jouw geboortedatum er niet bij, dan is jouw type vast ingedeeld bij Ram!

Stier I (25 april – 2 mei)

Koppig, pragmatisch en eigenzinnig; dat is Stier I. Deze mensen genieten van esthetiek en comfort. Ze zijn over het algemeen makkelijk en gezellig in de omgang, maar als iemand ze niet aanstaat, laten ze dat blijken. Ook ideeën en voorstellen die op hen onrealistisch of onhandig overkomen, worden niet met open armen ontvangen. Dat maakt Stier I oprecht, maar niet ongeliefd. Vaak zijn het groepsmensen met een talent voor verbinden, harmoniseren en beschermen.

Stier II (3 – 10 mei)

Kennisoverdracht is belangrijk in het leven van Stier II. Ze zetten mensen aan het denken met hun ideeën en zijn daarin vaak invloedrijk. Stier II staat bekend om onconventionele, soms zelfs radicale opvattingen die de gemoederen bezighouden. Ze zijn overtuigd van hun standpunten en komen soms belerend uit de hoek. Aan small talk waagt de toegewijde Stier II zich liever niet. Het is de uitdaging voor deze mensen om speelsheid en flexibiliteit te ontwikkelen.

Stier III (11 – 18 mei)

Stier III is doorgaans een vrijgevochten geest met een natuurlijk voorkomen. Ze zijn gevoelig voor kritiek en leren het liefst door ervaring. Vaak heeft Stier III liefde voor dieren en natuur. Deze mensen maken indruk door hun charmante en authentieke verschijning. Ze komen lichtzinnig over, maar achter hun natuurlijke voorkomen gaan vaak verborgen innerlijke conflicten schuil. Stieren III die hun diepzinnige kant verkennen, gaan de kracht die ze uitstralen, ook van binnen voelen.

Stier-Tweelingen cusp (19 – 24 mei)

Stier-Tweelingen cusp-mensen zijn veelzijdig, energiek en uitbundig. Ze doen van alles tegelijk met evenveel enthousiasme. Stier-Tweelingen praat graag en is daar goed in. Verkopen, motiveren, animeren en presenteren zijn aan deze mensen besteed. Cusp-persoonlijkheden zijn geboren op de overgang tussen twee tekens en hebben eigenschappen van beide. In dit geval aards en praktisch (Stier) tegenover luchtig en veelzijdig (Tweelingen). Een verrassende combinatie die staat voor volharding en energie. Dit genereert een stuwende levenskracht. Het is de kunst voor Stier-Tweelingen om zichzelf niet uit te putten.


Meer Happinez?

Niet goed genoeg? Niet slim, mooi, dun, groot, ervaren genoeg? Wat jouw innerlijke criticus je op onzekere momenten ook wijsmaakt; het is tijd om die negatieve stem een halt toe te roepen en plaats te maken voor positieve affirmaties. En de enige die dat kan doen, dat ben jij.

Je innerlijke criticus is die stem in je hoofd die opdoemt wanneer jij je even wat minder sterk voelt. Hij is negatief over jou, denkt dat je dingen niet kunt en maakt je bang voor ‘wat-als’ momenten. Zo voedt je criticus je onzekerheden en brengt ‘ie je in een staat waarin je continu strijdt, maar nooit weet te winnen.

Hoe ontstaat je innerlijke criticus?

De stem van je innerlijke criticus kan gebaseerd zijn op negatieve ervaringen uit het verleden. Ben je bijvoorbeeld opgevoed door ouders die altijd een extreme prestatiedruk op je hebben gelegd, dan is de kans groot dat jouw innerlijke criticus extreem kritisch is op je kunnen en je daardoor onzeker maakt.

Het kan ook zijn dat je jezelf een negatief verhaal hebt ingeprent dat zich continu op je netvlies afspeelt. Je ziet jezelf al afgaan voordat je een stap hebt gezet, ook al is dit verhaal nergens op gebaseerd. Je innerlijke criticus is er nu eenmaal op gebrand om jou naar beneden te halen, juist omdat hij je wil beschermen voor falen. Hij wil dat je iets liever niet doet, dan wel, dus laat hij je geloven dat je het niet kunt. En hoe vaker je innerlijke criticus je een negatief verhaal vertelt, hoe meer ruimte de stem krijgt om van zichzelf te laten horen. Met alle gevolgen van dien.

Gelukkig kun je vrede sluiten met deze stem, zodat hij je niet langer tegenhoudt. Deze tips van de Amerikaanse psycholoog Athena Laz helpen je daarbij.

Wees je bewust van je innerlijke criticus

De eerste stap is erkennen dat er een innerlijke criticus in jou zit die je hoofd af en toe op hol brengt. Vervolgens kun je leren herkennen wanneer deze stem spreekt. Om hier meer zicht op te krijgen kun je een notitieboekje bij je dragen en daarin, bijvoorbeeld, een week lang bijhouden welke gedachten er in jou opdoemen die je onzeker maken. Die gedachten kunnen uiteenlopen van ‘hij vindt me vast en zeker heel dom’ tot ‘dat gaat je nooit lukken’.

Wees je er overigens wel bewust van dat het niet leuk is om dit soort statements (over jezelf) te lezen. Houd daarom goed in je achterhoofd dat je deze negatieve gedachtes niet opschrijft om ze een podium te geven, maar omdat je je er bewust van wilt worden. Want hoe bewuster je je ervan bent, hoe sneller je kunt kiezen voor een andere gedachte, zoals: ‘ik kan het leren’. Of: ‘misschien moet ik eens vragen wat hij écht van mij denkt’.

Ga na wie jouw innerlijke criticus nabootst

Heb je een week lang deze negatieve statements verzameld, dan is het tijd om ze kritisch door te lezen en te kijken of je er wellicht iemand in kunt herkennen. Iemand van vroeger, of iemand die zich nu in jouw omgeving bevindt. Een ouder, een oma, een schoolmeester van vroeger of een collega. Het kan ook zijn dat je uit de statements kunt afleiden dat een bepaalde gebeurtenis nog een behoorlijke impact op jou heeft. Zeg je bijvoorbeeld vaak tegen jezelf dat je iets niet kunt, dan kan dat voortkomen uit hevige kritiek die iemand op het verleden op jou heeft geuit en die je heilig bent gaan geloven.

Het gaat er hierbij niet om dat je een ander (of een bepaalde situatie) de schuld geeft van jouw negatieve gedachtes. Waar het wel om gaat is dat je herkent welke gebeurtenis of ervaring zich ongevraagd in jouw hoofd heeft genesteld en middels jouw innerlijke criticus nog regelmatig van zich laat horen. Zo kun je namelijk ontdekken of er dingen spelen in je leven die je eigenlijk nog helemaal niet verwerkt hebt, terwijl je zelf dacht van wel.

Confronteer je innerlijke criticus

Vervolgens is het tijd om de confrontatie aan te gaan met die stem. Je kunt dit zelf proberen, maar het is ook geen gek idee om hierbij hulp te vragen van iemand anders. Dat kan iemand zijn die dichtbij je staat en die je vertrouwt, maar je kunt ook aankloppen bij een psycholoog of coach die je kan ondersteunen in de confrontatie.

Waar het om gaat is dat je je sterk wapent voor je de confrontatie aangaat. De negatieve stem heeft jou immers al een behoorlijke tijd in zijn greep, die tackel je niet zomaar. Door de negatieve statements van jouw innerlijke criticus te delen met een ander, kun je er samen met die ander van een afstandje naar kijken en wordt het gemakkelijker om er afstand van te nemen.

Ga iedere dag bewust met jezelf in gesprek

Net zoals je in de sportschool niet binnen één dag resultaat ziet, geldt dat ook niet voor de omgang met je innerlijke criticus. Het vergt volharding en geduld om milder met jezelf om te gaan en je negatieve gedachtes te temmen. Wat daarbij helpt, is je elke dag bewust zijn van je innerlijke dialoog. Denk iedere dag bewust na over hoe je deze dag wilt beleven en blik ’s avonds terug op de gedachtes die je gedurende de dag hebt gehad. Hebben die gedachtes positief bijgedragen aan je dag? Of ben je weer erg kritisch geweest op jezelf? Is dat laatste het geval? Straf jezelf daar dan niet voor af, maar wees blij dat je je daarvan bewust bent zodat je het de volgende dag anders kunt aanpakken.

Door iedere dag kort terug te blikken op hoe je met jezelf bent omgegaan, wordt het na verloop van tijd makkelijker om met meer compassie te leven. En dat zorgt voor meer voldoening, acceptatie en een prettiger leven.


Meer Happinez?

Lieve kersverse moeder,

Daar zat je dan. Terug uit het ziekenhuis, of nadat de kraamvrouw was vertrokken, met de eerste baby die ooit uit je buik was gekomen. Je keek naar het kind, je afvragend wat je moest doen. Met of zonder kruik laten slapen? Aanleggen aan de borst, waarvan je je nauwelijks kon voorstellen dat er ooit melk uit zou komen? Die eerste nacht hing je bij elk hikje, burpje, stuipje en kreetje boven de wieg. En als al die geluiden achterwege bleven ook, om te zien of de baby nog wel ademde.

Twijfels en angsten

Je dacht misschien dat je onzekerheid die nacht een hoogtepunt had bereikt, maar dat blijkt nog niets vergeleken bij de kolossale twijfels en angsten die je nu, in de eerste weken na de geboorte ten deel vallen. Geef je wel genoeg melk? Zul je de baby niet laten vallen? Heeft hij of zij het wel warm genoeg?

‘Vertrouw op je moedergevoel,’ zeggen ze tegen je, ‘een moeder kan aan het huiltje van haar baby horen wat er aan de hand is: honger, kou, een vieze luier, pijn of eenzaamheid’. Maar waarschijnlijk hoor je alleen maar gehuil – klaaglijk geloei dat aanzwelt en weer afneemt, jammerend kabbelt en tot hysterische hoogte klimt.

Zielencontact

Er zijn waarschijnlijk meer dan genoeg moeders in je omgeving die je op het hart drukken dat het beter zal gaan, en dat is ook zo, maar ik zou je alleen willen zeggen dat je verwarring normaal is. Het wezen dat negen maanden lang onder je hart leefde, tegen wie je liefdevol praatte en die je naar je hand toe voelde bewegen, is nu plots een tastbaar en kwetsbaar mensje met geheimzinnige wensen. Het moeiteloze zielencontact dat jullie voor de geboorte hadden, wordt nu overstemd door de behoeften van een levende zuigeling op aarde. Het lijkt misschien even of dat zielencontact weg is, maar dat is schijn.

Contact

Zoek dat zielencontact terug en praat met de baby die zich nog niet kan uiten maar contact zoekt. Een pasgeborene staat energetisch open en zal de boodschap ontvangen op zielsniveau, ook al kan het de woorden niet verstaan. Het moet zelf ook wennen om van de geest in de stof te gaan, om ‘af te dalen’ als het ware. Vertel je baby wat je aan het doen bent, dat je een luier verschoont of dat jullie naar buiten gaan, en vooral voordat je de kamer verlaat als je het te slapen legt. Deel je gevoelens, haal herinneringen op aan de bevalling, aan de periode daarvoor. Leg woordeloos contact als jou dat beter ligt, kijk in haar of zijn ogen, visualiseer een zachte en beschermende energie om de baby heen, masseer voetjes. En voel dat je nog steeds verbonden bent, maar nu op een andere manier dan tijdens je zwangerschap.

Wees mild

‘Geniet!’, zeggen mensen tegen je. ‘Dit is de mooiste tijd van je leven.’ ‘Het gaat zo snel, voor je het weet gaan ze naar school.’ En genieten doe je ook heus, op een intense manier die je misschien nog niet eerder zo hebt beleefd, maar hoogstwaarschijnlijk ervaar je ook uitputting, verwarring, paniek, gejaagdheid, verveling, onrust en wie weet zelfs wanhoop. En weer wil ik je zeggen, lieve kersverse moeder, dat dit normaal is. Schaam je niet voor deze gevoelens, verwar ze niet met ondankbaarheid of hysterie, maar wees mild voor jezelf. Je transformeert immers; je leven ondergaat een grote aanpassing en zal nooit meer hetzelfde zijn. Gun jezelf tijd om van een vrouw een moeder te worden met alle emoties die daarbij horen.

Modieuze ideeën

In deze brief aan jou geef ik geen praktisch advies, omdat je waarschijnlijk al omkomt in de goedbedoelde tips, tegenstrijdige feiten en uiteenlopende meningen. Behalve deze: besef dat alle gebruiken rondom bevalling, kraamtijd en borstvoeding tijd- en cultuurgebonden zijn en daarom niet heilig. Veel overtuigingen zijn slechts modieuze ideeën die voortdurend verschuiven. Luister daarom niet naar alle geluiden om je heen of die in boeken, maar vaar op je eigen kompas. Wat voelt goed? Waar reageert jouw baby goed op? Wat werkt? En laat je daarvan niet wegleiden. Want: er is nog nooit iemand moeder geweest van juist deze baby.

Schakel terug naar de eerste versnelling, lieve kersverse moeder, omarm een traagheid die bijna tegennatuurlijk aanvoelt, koester ook je donkere gevoelens, wees mild voor jezelf, heb geduld en gun jezelf en je baby een zachte landing.

Met respect en waardering voor hoe jij het moederschap invult,

Susan


Meer Happinez?