Dit kun je leren van ongelukkig zijn - Happinez
Terug naar overzicht

Dit kun je leren van ongelukkig zijn

Categorie
Fotografie
Artikel: Lisette Thooft, uit Happinez 2008 - Geluk (dit artikel is redactioneel ingekort)
Dit kun je leren van ongelukkig zijn

Zijn we niet een beetje te streng tegen onszelf tegenwoordig? Mógen we nog wel ongelukkig zijn? Depressief zijn is niet leuk, maar toch kan zo’n periode van ongelukkigheid, somberte, kommer en kwel nuttig zijn – of zelfs nodig – om dieper in jezelf te kunnen duiken. Helemaal onderin de put vind je vaak een spirituele weg omhoog.

Moeilijke periodes kunnen een een heel belangrijke rol vervullen in onze spirituele ontwikkeling. Je ziel trekt als het ware aan je mouw: hé, stop eens even met dat harde werken of de feestbeest uithangen, let eens op mijn diepere behoeften. Depressief zijn heeft dan een duidelijke psychische functie: het vertraagt, het brengt het uiterlijke leven tot stilstand zodat het innerlijke leven vanzelf meer aandacht krijgt. Op de bank hangen is misschien wel precies wat je een tijdje moet doen, om bij jezelf uit te komen.

Niet zelden komt er juist na een periode van depressiviteit een doorbraak naar een ander leven. Een dertigers-crisis, een midlife crisis: hoe vaak hoor je niet mensen zeggen dat het nauwe doorgangen bleken te zijn naar een ruimer leven, een hoger niveau van bewustzijn?

Maar om dat helende, schoonbrandende effect van een depressie te ervaren, moet je je eraan durven overgeven. Je moet naar de bodem durven duiken. En daarvoor is de tijdgeest niet bevorderlijk. Het lijkt er wel eens op dat depressief zijn tegenwoordig iets is waarover je je schuldig moet voelen, waarvoor je je moet schamen – en waaraan je zo snel mogelijk iets moet doen. Dat komt onder andere door het gemak waarmee we tegenwoordig naar medicijnen grijpen.

Heerst er een depressie-epidemie?

Antidepressiva zijn big business. In totaal schreven Nederlandse huisartsen en psychiaters vorig jaar 6,3 miljoen recepten voor antidepressiva uit. Ruim een miljoen Nederlanders hebben wel eens zo’n middel geslikt tegen somberte of angst en het worden er elk jaar meer. Heerst er een depressie-epidemie? Hebben we collectief een serotoninetekort en hoe zou dat komen?

Nee, stelt de Groningse hoogleraar Trudy Dehue, auteur van het boek ‘De depressie-epidemie’: er is iets anders aan de hand. In onze tijd heeft ‘depressief’ er een betekenis bij gekregen: niet ondernemend genoeg. We mógen geen pas op de plaats maken en ons bezinnen, ons in onszelf terugtrekken om verdriet te verwerken of om naar de bodem te gaan. Dat past niet in de tijdgeest van werk, werk, werk; al dat ziekteverzuim is te duur. In vakliteratuur wordt er vaak gehamerd op de maatschappelijke kosten van depressies, vertelt ze. De economie zou er wel eens onder kunnen lijden als veel mensen zich met hun innerlijke leven bezighouden, is de heersende angst.

De prestatiepil

Het is ook in de hoop er beter door te gaan functioneren dat veel mensen antidepressiva slikken,’ schrijft Dehue in haar boek. ‘Men gebruikt ze dikwijls als een soort prestatiepillen.’

Mensen slikken die pillen omdat ze hun werkstress willen bestrijden, of hun faalangst. ‘De meesten van hen wilden aan verwachtingen voldoen en leden eronder als dat onvoldoende lukte, wat ze bovendien hun eigen verantwoordelijkheid vonden.’

Het lijkt wel alsof er een ban op bedachtzaamheid is, concludeert de hoogleraar. De boodschap van de depressiebestrijders is dat we allemaal zo hard mogelijk moeten hollen, ondernemend zijn, niet te veel denken en zeker niet piekeren, maar dóen.

Mogen we niet meer ongelukkig zijn?

Zoals zo vaak zijn wetenschappers het niet met elkaar eens en woeden er felle debatten over de kwestie. Ook gebruikers mengen zich in de discussies; sommige mensen vertellen publiekelijk hoe blij ze zijn met de pillen, anderen klagen steen en been over de vele bijwerkingen, zoals verwardheid, rusteloosheid, slapeloosheid, gevoelsafstomping, verminderde zin in seks en verminderd denkvermogen. Dehue waarschuwt:  “Alleen de bijwerkingen van antidepressiva zijn onomstreden.”

Niet alle bijwerkingen komen bij iedereen voor, maar sommige ervan komen wel heel veel voor. Zijn we zo bang voor depressies dat we dat er allemaal voor over hebben? Mógen we niet meer ongelukkig zijn?

Je hart moet gebroken worden

Ongelukkig zijn hoort erbij, zou je kunnen zeggen. Het leven op aarde is niet alleen prachtig en fascinerend, het is ook hartverscheurend en zwaar. Alle spiritualiteit begint – en eindigt – met het erkennen en accepteren van die waarheid. Je kunt er niet omheen, je kunt er niet overheen; je moet er dwars doorheen om er aan de andere kant weer uit te kunnen komen.

Het christelijke kruis is er het symbool van: je moet jezelf als het ware laten kruisigen, vrijwillig laten vastpinnen in dit lastige, deprimerende, taaie bestaan in de stof, om spiritueel te kunnen herrijzen op een hoger niveau.

‘Je hart moet gebroken worden,’ zo formuleerde mijn spiritueel leraar Barry Long het. En in het Chinese orakelboek I Tjing wordt dezelfde waarheid zo uitgedrukt: ‘Uit de diepte van tegenspoed komt gelukzaligheid voort. Aan het einde van belemmering verschijnt vooruitgang.’

Als je de diepte van de tegenspoed omzeilt, zou je de gelukzaligheid ook wel eens kunnen mislopen.

Meer lezen? ‘De depressie-epidemie. Over de plicht het lot in eigen hand te nemen’, Trudy Dehue (uitgeverij Augustus)

Dit vind je vast ook leuk