Ik weet niet of je het ook hebt gevoeld, maar het lijkt alsof steeds meer mensen ervaren dat hun hart ruimer wordt.
Het klapt vaker open in ontroering, het laat meer licht door bij het mediteren, het geeft een stevigere sturing bij het maken van keuzes. Die geopende ruimte in het hart voelt niet aan als veroverd, maar als herwonnen.
Betekenis in de wereld waarnemen
Het hart is niet alleen een pomp, maar ook een waarnemingsorgaan. De Grieken hadden een woord voor het vermogen van het hart om betekenis in de wereld waar te nemen: ‘aisthesis’. Een stroom van levenskracht, doordrenkt van boodschappen, begeeft zich van het ene levende organisme naar het andere. Het is in staat informatie ‘in te ademen’ van planten, kristallen, dieren en mensen. Ook van plekken, situaties en kwesties. Je neemt het waar als een sfeer en kunt proberen woorden te geven aan die sfeer, zodat je het duidelijker afbakent.
Het hart als kompas
Lang geleden is het hart verbannen naar het domein van de romantiek. In die romantische verhalen is het hart meestal verteerd door hartstochten, in vervoering, of juist zwaar en gebroken. Alleen op die manier leek het hart een plek te hebben en zichtbaar te mogen zijn. Het hart, altijd onstuimig, werd tot folklore gedegradeerd. Maar het hart kan ook stil zijn, neutraal, als een stemvork die trilt. Dan is het een kompas.
Denken met je hart
Altijd als ik mezelf stil laat worden en alle emoties en gedachten naar de achtergrond laat verdwijnen, kan ik luisteren naar wat mijn hart over een situatie te vertellen heeft. Voelt het verkrampt, benauwd aan, dan is er iets mis; voel ik een vrije ruimte, alsof ik diep wil ademhalen, dan staan de lichten op groen en is het pluis. Steeds vaker geef ik de voorkeur aan ‘denken met mijn hart’.
Breindenken
Dat denken doe ik niet met het hart zelf, met het orgaan, net zoals een mens niet denkt dankzij het brein. De rede is verbonden aan de hersenen, maar ze bestaat er niet uit. Het denken vloeit erdoorheen. ‘Breindenken’ – laten we het zo maar even noemen – biedt een vorm om de werkelijkheid te bezweren en in een kader te dwingen. Het levert toekomstscenario’s en strategieën die bedoeld zijn om onzekerheid, die inherent is aan het leven, te verzachten. Breindenken scheidt je af van de levende wereld, ‘hartdenken’ verbind je ermee. Het heft de ingebeelde scheiding op tussen het zelf en de wereld, tussen het zichtbare en het onzichtbare.
Misschien is het tijd om eens wat minder te leren over het lichaam en meer te leren van het lichaam. En om vervolgens alles informatie die het ons geeft, te belichamen in het leven dat we leiden. Dat is in elk geval mijn voornemen.
Meer lezen van Susan Smit?
Susan Smit over zelfonderzoek: durf jij echt in de spiegel te kijken?
