Terug naar overzicht

Waarom je gevoel vaak een beter kompas is dan je verstand

Categorie
Tekst
Dorien Vrieling
Waarom je gevoel vaak een beter kompas is dan je verstand

Moeilijke keuze te maken (voor een huis, in de liefde, op het werk)? Dan zet je alle voors en tegens op een rij, vervolgens tel je welke rij het langst is, en daar heb je je keuze. Toch? Was het maar zo simpel. Met het maken van zo’n optelsom zet je je gevoel buitenspel. En dat gevoel weet vaak meer dan je verstand.

Ze was zelf altijd iemand van de ratio. Maar toen Eleanor Garden-Smith zich voor haar werk op de universiteit in filosofie ging verdiepen, sprongen er barstjes in haar rotsvaste vertrouwen in ons verstand. Die redelijkheid die ze zo belangrijk vond, wat was dat eigenlijk? Wanneer was iets redelijk, wie bepaalt dat?

De grenzen van redelijkheid

En toen ze meewerkte aan een project over intimidatie op straat, en probeerde mannen uit te leggen waarom het niet oké is om vrouwen ‘pssst, lekker ding’ toe te roepen of zelfs op hun kont te slaan, liep ze zelf tegen de grenzen van de redelijkheid aan. Ze dacht dat je alles kon uitleggen met argumenten, maar haar argumenten kwamen helemaal niet over. De mannen vonden nog steeds dat zo’n opmerking of klap best kon.

Voor haar boek ‘Stop met redelijk zijn’ sprak Eleanor met mensen die, net als zij, ontdekten dat er grenzen zijn aan de ratio, en dat gevoel vaak een betere raadgever is. Sommigen van hen zaten jarenlang vast in een ongelukkige situatie, waar ze vaak in bleven hangen doordat ze dachten aan regels (hoe het hoort) of aan wat hun omgeving van hen verwachtte.

Zijn wie je bent

Neem Alex, een jonge Britse man die was opgegroeid in een rijk milieu, ging studeren aan een prestigieuze universiteit, sprak met een bekakt accent. Voor het televisieprogramma ‘Faking it’ kroop hij in de rol van een Oost-Londense uitsmijter, een atletisch type – in alles het tegenovergestelde van hem. Door een andere rol aan te nemen leerde hij veel over zichzelf: dat hij zich niet hoefde te laten beperken door wat paste bij het milieu waar hij in opgegroeid was, maar kon zijn wie hij wilde. Daarna werd hij een ander mens.

Voelen wat je voelt

Of neem Peter, een man die al rond de vijftig was toen hij ontdekte dat hij geadopteerd was. Hij had een enorm gelukkige jeugd gehad, en er nooit over nagedacht of zijn ouders wel zijn ouders waren. Toen zijn moeder hem eindelijk vertelde dat ze niet zijn biologische moeder was, ontdekte hij hoeveel tekenen er waren geweest, en hoeveel mensen in zijn omgeving het wél hadden geweten. Toch veranderde die nieuwe kennis zijn gevoel over zijn ouders niet. Hij was, anders dan zijn moeder verwachtte, niet boos, maar alleen maar dankbaar dat ze hem zo liefdevol in hun gezin hadden opgenomen. Zijn gevoel liet hij zwaarder wegen dan ratio of verwachtingen van anderen.

Emotie als kompas

De boodschap van Eleanor is: laat je verstand je niet beperken in je keuzes. Wij mensen zijn niet alleen maar rationeel, en dat is maar goed ook: we hebben ons gevoel nodig om ons (samen met dat verstand) de weg te wijzen.

Meer lezen?

‘Stop met redelijk zijn – waarom je met argumenten niets verandert.’ Eleanor Gordon-Smith, uitgeverij Ten Have (2019).

Door anderen gelezen