Ga met Hemelvaart eens 'dauwtrappen' (dat heeft een prachtige betekenis)
Terug naar overzicht

Ga met Hemelvaart eens ‘dauwtrappen’ (want daar zit een prachtige betekenis achter)

Categorie
Tekst
Eline Hoffman
Ga met Hemelvaart eens ‘dauwtrappen’ (want daar zit een prachtige betekenis achter)

Donderdag is het Hemelvaartsdag: de dag dat christenen de terugkeer van Jezus naar de hemel herdenken. Tevens de dag waarop vele Nederlanders traditiegetrouw voor dag en dauw opstaan voor een stevige wandeling of fietstocht. Ik moet eerlijk bekennen dat ik het nut en de schoonheid daarvan nooit echt heb ingezien. Wandelen vind ik heerlijk, maar wel met een lekker zonnetje en op een acceptabel tijdstip, alsjeblieft. Onmenselijk vroeg uit de veren – op je vrije dag, nota bene –, het zal wel een christelijke traditie zijn. Dacht ik.

Was jij, net als ik, niét van plan om met Hemelvaart de wekker op drie uur te zetten om de natuur in te gaan? Geeft niet hoor. Maar misschien dat dit artikel je wel aan het twijfelen brengt. Ik ben namelijk op onderzoek uitgegaan en ben tot een aantal interessante inzichten gekomen.

De dauw heeft een magische kracht

De geschiedenis van dauwtrappen, ook wel hemelvaren genoemd, voert ons terug naar de eerste eeuw na Christus. Tijdens de meifeesten die in deze Germaanse tijd plaatsvonden vierden mensen de opkomst van het nieuwe leven in de natuur. Deze feesten waren groots; er werden bomen of boomstammen neergezet, en daar omheen werd het feest van de overwinning van de zomer op de winter gevierd. Centraal stond de ‘zich opnieuw manifesterende groeikracht van de natuur’. Het volksgeloof van die tijd bevatte het idee dat dauw een een genezende en magische kracht had, vooral op bepaalde dagen.

Later, in de 19e eeuw, ontstond hieruit de gewoonte om zingend en met blote voeten op het gras te dansen. Mensen stonden al om drie uur ‘s nachts op omdat ze op tijd terug moesten zijn voor de kerkmis, die om negen uur begon. Hier komt vermoedelijk de term dauwtrappen vandaan. Het dauwtrappen werd vanaf toen in verband gebracht met processies op de ochtend van Hemelvaartsdag.

Echter heeft het ontstaan van het gebruik dus niets met het christendom te maken, maar met het het vieren van de opkomst van de natuur. De meibomen die geplant werden, en die het middelpunt waren van het feest, stonden symbool voor de vruchtbaarheid voor vee, akkers en mensen.

En in sommige gemeenten bestaat het ritueel nog steeds. Het planten van een meiboom staat daar voor het uiten van liefde voor de gemeente waarin men woont en gaat vaak gepaard met feestelijkheden. De meiboom heeft bovendien een mooie spirituele betekenis: alle zielen zijn verbonden met het ‘centrale’ en daardoor zijn we samen, of we nu dood of levend zijn, in staat om andere zielen te verbinden.

Met je blote voeten baden in het ochtendlicht

Terug naar Hemelvaart. Het idee om voor het ochtendgloren de natuur in te trekken heeft voor mij ineens een andere lading gekregen. Het vieren van de opkomst van de lente, het eren van de natuur, zou mij weleens kunnen doen besluiten om toch die wekker te zetten komende donderdag. Om de dauw op de velden tegemoet te treden, en misschien zelfs wel om mijn schoenen uit te trekken.

Ik blijf in elk geval nog even mijmeren over dit bijzondere ritueel.

Dit vind je vast ook leuk