Je dacht dat je vijf zintuigen had? Je hebt er veel meer! - Happinez
Terug naar overzicht

Je dacht dat je vijf zintuigen had? Je hebt er veel meer!

Categorie
Tekst
Anne Wesseling
Je dacht dat je vijf zintuigen had? Je hebt er veel meer!

Horen, zien, ruiken, voelen en proeven… Dat zijn de zintuigen die we allemaal kennen. Maar we hebben er meer (ook als je geen bovennatuurlijke gaven hebt). Handig voor een middagje mindfulness in het bos!

Je ziet de paddestoelen, je ruikt de herfstbladeren, je voelt hoe glad een kastanje is, je hoort het ritselen van een bosdiertje in een struik. Mindfulness draait om zintuiglijke waarnemingen, je hoeft maar een middagje in een herfstbos te vertoeven om weer helemaal te weten waarom je daar gelukkig van wordt. Maar hoeveel zintuigen hébben we eigenlijk?

In de Griekse oudheid had Aristoteles het al over vijf zintuigen: horen, zien, ruiken, voelen en proeven. Dat zijn de zintuigen die we op school geleerd hebben, en ze zijn gemakkelijk te onthouden, omdat ze ‘aan de buitenkant’ zitten. Maar mensen hebben nog veel meer zintuigen, die óók belangrijk zijn, al sta je er bijna nooit bij stil. Deze bijvoorbeeld – ideaal om mee te spelen tijdens een boswandeling.

Proprioceptie

Proprioceptie (‘zelfwaarneming’) is het gevoel voor beweging en voor waar je lichaam is. Is hier iets mis mee, dan stoot je kopjes om als je ze probeert te pakken, struikel je over stoepranden en knijp je per ongeluk wijnglazen stuk, omdat je de spierkracht van je vingers niet kunt inschatten. Ga middenin het bos staan met je ogen dicht, voel hoe je staat, voel waar je bent. Raak met je vinger je neus aan. (En herhaal dat voor de lol een keer als je een paar glazen wijn op hebt, dan is het moeilijker).

Evenwichtsgevoel

Je evenwichtsgevoel zorgt dat je rechtuit kunt lopen, dat je moeiteloos trappen op en af gaat en dat je überhaupt niet de hele dag omvalt. Om over fietsen nog maar te zwijgen. Allemaal met behulp van een piepklein orgaantje in je middenoor. Een wondertje! En er is weinig leuker dan spelen met je evenwicht. Dus spring op alle boomstronken die je tegenkomt, gebruik een boomstam als evenwichtsbalk.

Pijnzin

‘Nociceptie’ heet het: het vermogen om te voelen als je lichaam beschadigd raakt. Een ongelofelijk belangrijk zintuig, want daardoor trek je je hand terug als je je brandt aan een pan en voel je dat er een snee in je voet zit (waardoor je hem kunt verbinden). De pijnzenuwen die de signalen doorgeven, zitten trouwens in je huid maar ook aan de binnenkant van je lichaam, je kunt de signalen voelen als stekende of als doffe pijn. Voel de punten van een tamme kastanje. Een beginnende blaar. Knijp vooral in je arm, tot het pijn doet. Even weten dat je niet droomt. Dat je er echt bént.

Thermoceptie

Dit is het vermogen om temperatuur waar te nemen. Met je vingertoppen (tastzin) kun je dat ook, maar bij thermoceptie gebeurt veel vanzelf: je gaat bijvoorbeeld zweten als het warm is, en rillen als het koud is. Je lichaam reguleert de temperatuur, waardoor je niet oververhit of onderkoeld raakt. Is het fris buiten? Doe tikkertje tussen de bomen, tot je het zo warm hebt dat je een jas uitdoet.

Acht zintuigen? Of meer?

Het kunnen er ook negen zijn, of meer, het is maar hoe je ‘zintuig’ definieert. Hoogleraar Jan Dirk Blom van de Universiteit Leiden legt in dit filmpje van de Universiteit van Nederland uit dat we minstens vijftien zintuigen hebben, en hij vertelt ook hoe lastig het is als je met een van die zintuigen hallucineert. Hij noemt bijvoorbeeld tijdzin (vervelend als je na vijf minuten het gevoel hebt dat er een halve dag voorbij is), het gevoel van identiteit (wat als je denkt dat je een dier bent?) en het gevoel voor de aanwezigheid van anderen.

Maar misschien zijn er ook zintuigen die we niet kennen. Hoe zit het met de zintuigen die dieren hebben, zoals gevoeligheid voor aardmagnetisme van trekvogels, of de echo-locatie die vleermuizen gebruiken om hun prooi op te sporen? En dat je je in een bos zo lekker voelt, de basisgedachte achter de Japanse kunst van het bosbaden – is daar misschien ook nog een zintuig bij betrokken?

Meer lezen

  • Ook planten hebben zintuigen: ze groeien naar het licht, voelen trillingen in de bodem en hebben een vorm van tastzin.
  • Denk je bij ‘zesde zintuig’ vooral aan intuïtie? Hier lees je er meer over (plus tips om je intuïtie aan te scherpen).
  • En laten we ook de ‘gewone’ zintuigen niet vergeten! Doe vandaag je ogen een plezier, hier lees je hoe. En hier leer je hoe je zuinig bent op je oren (en waarom dat belangrijk is).

Dit vind je vast ook leuk